ბაიას ღვინო:
იმერეთის უფროსი და

ტექსტი და ფოტო: ორიელიენ ფუკო

ბაიას ღვინო, მევრე ობჩა, იმერეთი, საქართველო

წლიური საშუალო წარმოება: 45,000 ბოთლი/წელიწადში
ექსპორტის წილი: 70%

როგორც კი შორ მანძილზე მიმავალი ავტობუსი იმერეთის სოფელ მევრე-ობჩაში, გზაჯვარედინზე გადმომსვამს, ბაიასგან შეტყობინებას ვიღებ, რომელიც დამსახურებული საოჯახო შვებულების შემდეგ სახლში ბრუნდება: "ძალიან ვწუხვარ, საცობში ვიჭედეთ და დავაგვიანებ. არ ინერვიულო, დედაჩემს დავურეკე და ის წაგიყვანს".

მტვრიან გზაზე დავიწყე სიარული და რამდენიმე წუთში პატარა მანქანა გამიარა. დავინახე კაშკაშა ქალი, რომელიც თვალებს მიწვრივებდა და ცდილობდა გაერკვია, მოველოდი თუ არა. ორი ღიმილით მოგვიანებით კი ოჯახის სახლისკენ სიცილით მივდიოდით.

აბულაძეების ოჯახში, როგორც ხშირად ხდება ხოლმე საქართველოში, ღვინო საოჯახო საქმეა.
ბაიასთვის, ოცდაათ წელს გადაცილებული მხიარული ქალისთვის, ვაზთან ურთიერთობა ადრეულ ასაკში დაიწყო, როდესაც მშობლებს თავიანთ ორჰექტარიან სასოფლო-სამეურნეო მიწაზე მუშაობაში ეხმარებოდა.

საბჭოთა პერიოდში, მთელი ქვეყნის მასშტაბით, მეღვინეობა კოლექტივიზებული იყო: ოჯახები მხოლოდ მცირე პირად ნაკვეთამდე — დაახლოებით ნახევარ ჰექტრამდე — შემოიფარგლებოდნენ, ხოლო წარმოების უდიდესი ნაწილი დიდ, სახელმწიფო ფაბრიკებს გადაეცა. ამ ფაბრიკებს ერთი პრიორიტეტი ჰქონდათ: მოცულობა. ისინი რგავდნენ იმ ჯიშებს, რომლებიც ყველაზე მაღალ მოსავალს იძლეოდა, ძირითადად რქაციტელისა და საფერავის, და არ ჰქონდათ კომერციული სტიმული იშვიათ ადგილობრივ ჯიშებთან ექსპერიმენტებისთვის, ტექნოლოგიების გასაუმჯობესებლად ან მცირე მწარმოებლებს შორის ცოდნის გასაზიარებლად.

აბულაძეებს კი გაუმართლათ, რომ არასდროს დაურგავთ ეს დომინანტური ჯიშები. ოჯახის ვენახებში ყოველთვის იმერეთისთვის დამახასიათებელ ყურძენს მოჰყავდათ: ცოლიკური, რომელიც უფრო მდგრადია ნესტისა და სოკოვანი დაავადებების მიმართ და ჰექტარზე რვა ტონა მოსავალს იძლევა; ცითსკა, რომელიც ფასდება თავისი მჟავიანობითა და მუსკატური ღვინის პოტენციალით; და უფრო იშვიათი კრახუნა, რომლის არომატული ხასიათიც კუპაჟებს სირთულეს სძენს.

სოფელ ობჩას, სადაც აბულაძეების ვენახები ზღვის დონიდან 324 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს, აქვს მიკროკლიმატი, რომელიც გასაგებია. საირმის მთების აღმოსავლეთით მდებარე ეს ადგილი, მიმდებარე დაბლობებთან შედარებით, მზის სხივებს ოდნავ უფრო მკვეთრი კუთხით იღებს, რაც ზრდის სეზონის განმავლობაში მზის მეტი ინტენსივობით ვლინდება. ღამით, მწვერვალებიდან მძიმე, ცივი ჰაერი ჩამოდის, რომელიც ველის ფსკერის გრილ, ნესტიან ჰაერს ერწყმის და ტემპერატურის მკვეთრ ვარდნას იწვევს. დღისა და ღამის შორის არსებული ეს თერმული კონტრასტი ყურძნის მჟავიანობისა და არომატული კომპლექსურობის ჩამოყალიბების ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორია.

ნიადაგი დამატებით ფენას ქმნის: ტალახის, კლდის, ქვიშისა და კირქვის ალუვიურ ნარევს, რომელიც ნესტიან წლებში კარგად აშორებს წყალს, ხოლო მშრალ პირობებში ნესტს ინარჩუნებს და, ამავდროულად, ღვინოებში გადასატან მინერალურ ელემენტებსაც შეიცავს.

2009 წელს ბაიამ და მისმა ოჯახმა გადაწყვიტეს, თავიანთი ღვინო — პირდაპირ 20-ლიტრიანი ჭურჭლიდან ამოღებული — თბილისში, "ახალი ღვინის ფესტივალზე" წაეღოთ და ეს გამოცდილება მათთვის თვალის ამხელია აღმოჩნდა. მწარმოებლებს შორის სოლიდარობამ და საზოგადოების ნამდვილმა ინტერესმა იმერეთის ღვინოების მიმართ მათ აჩვენა, რომ მაღალი ხარისხის ღვინის დაყენება მცირე მასშტაბითაც შესაძლებელი იყო. ბაია განმარტავს, რომ ქართველი მეღვინეები მჭიდროდ დაკავშირებულ საზოგადოებას ქმნიან, სადაც ცოდნის გულუხვად გაზიარება ნორმაა. ეს ის არის, რასაც ის თავიდანვე პირადად შეესწრო და მას შემდეგ სხვებსაც ამით ეხმარება.

ქვეყნის სამხრეთში მსხვილი რძის საწარმოს მართველი, სოფლის მეურნეობის ასოციაციის ცნობილი წარმომადგენლის, ნინო ზამბახიძის, მაგალითით შთაგონებულმა ბაიამ გააცნობიერა, რომ ქალებს სოფლის მეურნეობაში სერიოზული ადგილის დამკვიდრება შეეძლოთ. 25 წლის ასაკში, თბილისში სწავლის დასრულების შემდეგ, მან გადაწყვიტა სახლში დაბრუნება და წარმოების გაფართოებაზე მუშაობის დაწყება.

იმ დროს ეს აშკარა გზა არ იყო: ბევრი ახალგაზრდა ქართველი, მათ შორის მიწათმოქმედების ოჯახებიდან, მიწისა და რესურსების მქონე, სამართლის, ეკონომიკის ან სხვა ტრადიციულად პრესტიჟულ კარიერებს ირჩევდა. აბულაძეებმა საპირისპირო გზა აირჩიეს და ამას სისტემატურად ეკიდებოდნენ. მისი უმცროსი და, გვანცა, გერმანიაში, მოზელის რეგიონში, მევენახეობის შესასწავლად გაემგზავრა, ხოლო მათმა ძმამ, გიორგიმ, ოენოლოგიის ხარისხი მიიღო. ოჯახი თავისი პროექტის განსახორციელებლად ძლიერ გუნდს აყალიბებდა.

სხვადასხვა სამთავრობო და საერთაშორისო გრანტების მხარდაჭერით, ბაიამ და მისმა და-ძმებმა დააარსეს "ბაიას ღვინო", რომელმაც შედარებით სწრაფად მოიპოვა მსმენელი როგორც ადგილობრივ, ისე უცხოურ ბაზრებზე. კომერციული მიდგომა თანმიმდევრული იყო: რეგულარული მონაწილეობა საერთაშორისო ბაზრობებსა და გამოფენებში, პროფესიულ ასოციაციებში წევრობა და იმპორტიორებთან და HORECA სფეროს მყიდველებთან უშუალო ურთიერთობების დამყარება. მაგალითად, შვედეთი მათი ერთ-ერთი მთავარი საექსპორტო ბაზარი გახდა გვანცას კავშირებისა და დროთა განმავლობაში ჩამოყალიბებული პარტნიორობის წყალობით, რომელიც სწორედ ასეთი მდგრადი, ადგილზე მუშაობის შედეგად განვითარდა.

დღესდღეობით, შეერთებული შტატები მათი უმსხვილესი საექსპორტო ბაზარია, რომელსაც შვედეთი და გერმანია მოსდევს. ისინი ასევე წარმოდგენილნი არიან გაერთიანებულ სამეფოში, კანადასა და დაახლოებით ათეულ სხვა ქვეყანაში. გაყიდვების დაახლოებით 30% ჯორჯიაში რჩება, რაც ასეთი ზომის მწარმოებლისთვის მაღალი მაჩვენებელია.

მარანში მიდგომა მთლიანად მინიმალური ჩარევის პრინციპს ეფუძნება. ფერმენტაცია მთლიანად ველურ საფუვარზე მიმდინარეობს, სულფიტების დამატება მინიმუმამდეა დაყვანილი, ღვინო კი დაუწრეტელად ბოთლდება. "ბაიას ვაინის" თეთრი ღვინოების ასორტიმენტი, რომელიც ზედმეტი შერევის გარეშე ცალ-ცალკე დაყენებულ ცოლიკურზე, ციცკასა და კრახუნაზეა აგებული, დაახლოებით ერთ თვეს მარცვლების კურკებზე იდგმება, შემდეგ მძიმე ნალექისგან სუფთავდება და ექვსი თვით ნელა დადუმებისთვის იმერულ კვევრის ვერსიაში, ჩურუში, გადააქვთ. უჟანგავი ფოლადის ავზებში დაძველების ბოლო პერიოდი ღვინოს ბოთლებში ჩამოსასხმელად ამზადებს. კრახუნა, რომელიც ერთსახიობიანი ღვინის სახით მზადდება, უფრო ხანგრძლივ მაცერაციას გადის ყურძნის ნაწილობრივ კანიანად, რაც უფრო მდიდარ და სტრუქტურირებულ ღვინოს იძლევა ნადაპის, ატმის და თაფლის ფიჭის ნოტებით.

"გვანცას ღვინო" ასორტიმენტს ორ მიმართულებაში აფართოებს: უალკოჰოლო წითელი ღვინოები, დამზადებული ოცხანურ საპერავისა და ალადასტურისგან — ორი ადგილობრივი იმერული ჯიში, რომლებიც "ჩურში" იდენტური, მინიმალური ჩარევის ფილოსოფიით მზადდება; და ორი "პეტიან ნატურელი" — თეთრი, ციცკისგან და როზე, ალადასტურისგან — რომელიც, როგორც ცნობილია, იაპონურ სუშისთან შესანიშნავად ეხამება.

ოჯახს ამჟამად 10 ჰექტარი ვენახი აქვს — რიცხვი, რომელიც ბოლო დროს შეიცვალა, რადგან ძველი ნაკვეთები ახალი ჯიშების მოსასინჯად გაიჩეხეს. ეს გადაწყვეტილება უფრო მეტია, ვიდრე უბრალოდ შეკუმშვა; ის დომენის გრძელვადიან ხედვას ასახავს. ბაიას მიღწევები შეუმჩნეველი არ დარჩენილა: ის Forbes-ის "30 წლამდე 30" სიაში მოხვდა, და მთელი მსოფლიოს სომელიეები მის ღვინოებს დიდ პატივს სცემენ.

მაგრამ, როგორც ბაია მოხერხებულად ახსენებს ყველას, ვინც ეკითხება, ეს საოჯახო წარმატებაა, სადაც ყველას გადამწყვეტი როლი აქვს. მათ მშობლებს უყვართ სტუმრებისა და ვიზიტორების მიღება, მამა კი ოჯახურ სუფრაზე მათ ტოსტს ყოველთვის წარმოთქვამს. მისი თქმით, როდესაც ამას მისი თაობის ქართველი მამა აკეთებს, ამას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს.